Wat is sociale veiligheid?
Sociale veiligheid verwijst naar de bescherming of het gevoel van bescherming tegen gevaren die voortkomen uit menselijk gedrag in de openbare ruimte. Het omvat maatregelen die veiligheid bieden en het subjectieve gevoel van veiligheid, dat beïnvloed kan worden door communicatie en vaak losstaat van de objectieve veiligheid. Sociale veiligheid houdt ook in dat men zich beschermd voelt tegen de kans om slachtoffer te worden van incidenten zoals agressie, diefstal, vandalisme, en andere vormen van ongepast gedrag. In de context van onderwijs betekent sociale veiligheid dat de sociale, psychische en fysieke veiligheid van leerlingen niet wordt aangetast door acties van anderen, en dat er een positieve en veilige sfeer heerst op school. In de werkomgeving is een sociaal veilige omgeving er een waarin respectvol met elkaar wordt omgegaan, waar men zichzelf kan zijn en waar fysieke en mentale gezondheid wordt bevorderd.
Waarom een vertrouwenspersoon?
De inzet van een vertrouwenspersoon laat zien dat een organisatie erkent dat sociale veiligheid niet vanzelf gaat én dat er plek moet zijn voor als er wat misgaat.
De vertrouwenspersoon werkt op het snijvlak van gevoel en structuur.
Aan de ene kant is het iemand bij wie je terecht kunt als iets niet goed voelt. Zonder drempel, zonder dat het meteen “officieel” wordt. Gewoon eerst even je verhaal kwijt kunnen. Dat alleen al kan veel doen. Aan de andere kant helpt de vertrouwenspersoon om orde te brengen in wat er speelt. Wat zijn je opties? Wil je iets melden, of nog niet? Wat past bij jou en de ontstane situatie? Ze sturen niet, maar maken het pad zichtbaar.
De rol is dus niet om problemen op te lossen voor of namens de medewerker, maar om ruimte te geven om situaties bespreekbaar te maken en relaties te herstellen. Dat draagt bij aan het welzijn en gevoel van sociale veiligheid binnen een organisatie.
Wat doet een vertrouwenspersoon?
Een vertrouwenspersoon is een laagdrempelig aanspreekpunt voor medewerkers die te maken krijgen met ongewenst gedrag, zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie, agressie of een integriteitsschending in hun werk of leeromgeving.
Je kunt er terecht om je verhaal te doen. De vertrouwenspersoon luistert zonder oordeel, denkt met je mee en helpt om helder te krijgen wat je wilt en welke stappen je kunt zetten.
Alles gebeurt vertrouwelijk. Jij houdt zelf de regie.
Daarnaast heeft de vertrouwenspersoon een informerende rol. Deze zorgt dat medewerkers weten waar ze terechtkunnen en wat de mogelijkheden zijn. Ook helpt de vertrouwenspersoon om het onderwerp sociale veiligheid bespreekbaar te maken binnen de organisatie. Waar nodig deelt de vertrouwenspersoon signalen met HR of directie, zonder persoonlijke informatie prijs te geven. Zo kunnen knelpunten eerder worden gezien en aangepakt. Zo draagt de vertrouwenspersoon bij aan een werkomgeving waarin mensen zich veilig voelen en problemen niet blijven liggen.